30
මැණික් විද්යාවේ Absorption Spectrum කියන්නෙ මොකක්ද?
(දෙවන ලිපිය)
මැණික් විද්යාවේදී (Gemology) Absorption Spectrum (අවශෝෂණ වර්ණාවලිය) යනු මැණිකක් හඳුනා ගැනීමට සහ වර්ගීකරණය කිරීමට භාවිතා කරන ඉතාම වැදගත් සහ විශ්වාසවන්ත තාක්ෂණික ක්රමවේදයකි.
සරලව කියනවා නම්,
මෙය මැණිකක "ඇඟිලි සලකුණ" (Fingerprint) හා සමාන වේ.
මෙය මැණිකක "ඇඟිලි සලකුණ" (Fingerprint) හා සමාන වේ.
1. මෙය සිදුවන්නේ කෙසේද?
ආලෝකය: අප දකින සුදු ආලෝකය වර්ණ 7කින් (දේදුන්නෙහි පාට) සමන්විත වේ.
උරා ගැනීම (Absorb): ආලෝකය මැණිකක් තුළින් ගමන් කරන විට, මැණිකේ ඇති රසායනික මූලද්රව්ය (ක්රෝමියම්, යකඩ, කොබෝල්ට්) ආලෝකයේ ඇති නිශ්චිත වර්ණ උරා ගනී.
වර්ණාවලි මානය (Spectroscope): උරා නොගත් ඉතිරි ආලෝකය මැණිකෙන් එළියට පැමිණේ. Spectroscope උපකරණය හරහා මෙය බලන විට, මැණික විසින් උරා ගත් වර්ණ තිබූ තැන්වල කළු ඉරි හෝ කළු පටි (Dark lines or bands) දැකිය හැක.
මෙම කළු ඉරි සහිත රටාව Absorption Spectrum ලෙස හඳුන්වයි.
2. මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
සෑම මැණික් වර්ගයකටම ඊට ආවේණික වූ රසායනික සංයුතියක් ඇත. එනිසා එක් එක් මැණික් වර්ගය ආලෝකය උරා ගන්නේ වෙනස් විදියටය.
- ✅ මැණික් වර්ගය හඳුනා ගැනීම: පෙනුමෙන් එක සමාන මැණික් වර්ග දෙකක් (උදා: රතු පාට ස්පිනල් සහ රතු පාට රූබි) වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට මෙය යොදා ගනී.
- ✅ ස්වාභාවික සහ කෘතිම බව හඳුනා ගැනීම: ඇතැම් කෘතිම මැණික් හෝ වීදුරු සහ ස්වාභාවික මැණික් වෙන් කර ගැනීමට මෙය උදව් වේ.
- ✅ වර්ණ ගැන්වූ මැණික් හඳුනා ගැනීම: යම් මැණිකක් ඩයි (Dye) කර ඇත්නම් එහි spectrum එකේ අසාමාන්ය රටා දැකිය හැක.
3. උදාහරණ කිහිපයක්
Zircon (සර්කෝන්)
මෙහි ඉතා පැහැදිලි කළු ඉරි ගණනාවක් දැකිය හැකි අතර එය ඉතා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකි spectrum එකකි (Spectrum 40-50ක් පමණ පෙනේ).
Ruby (රූබි)
රතු පැහැති කොටසේ ඉතා තියුණු කළු ඉරි සහ නිල් පැහැති කොටසේ පුළුල් කළු පටියක් දැකිය හැක (මෙය ක්රෝමියම් නිසා සිදුවේ).
කෙටි සාරාංශය:
Absorption Spectrum යනු මැණිකක් තුලින් ආලෝකය යැවූ විට, එම මැණික විසින් උරා ගත් ආලෝක වර්ණ වෙනුවට කළු ඉරි ලෙස පෙන්වන සටහනයි. මෙය මැණික් වර්ගය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ.
