අපි කලින් කතා කළ "ඔට්ටුව", "දළ" වගේ වචන දැන් ඔබට මතක ඇති. නමුත් පතල් කරුවෙක් හෝ ව්යාපාරිකයෙක් ගලක් අතට අරන් "මේකේ හද මදි, කූරු ගහලා වැඩි" කියලා කිව්වොත් ඔබ මොකද කරන්නේ? මෙන්න මැණික් ලෝකයේ තවත් නැතුවම බැරි වචන 5ක්:
කූරු (Kooru)
මෙය මැණික් විද්යාවේදී Rutile Needles (රූටයිල් ඉඳිකටු) හෝ Silk ලෙස හඳුන්වයි. ගෙවුඩ ගලක් තුළ සිහින් ඉරි වැනි "කූරු" තිබීම එය පුච්චා නිල් කරගැනීමට (Heat Treatment) ඉතා වැදගත් වේ. නමුත් පිරිසිදු නිල් මැණිකක මේවා අධිකව තිබීමෙන් එහි වටිනාකම අඩු විය හැක.
හද (Hada)
මෙයින් අදහස් කරන්නේ ගලෙහි හැඩය සහ පිරුණු ස්වභාවයයි (Shape/Proportions).
- "හද මදි" (Shallow/Flat): ගල පැතලි වැඩි නම්, කැපූ පසු මැද හිලක් මෙන් පෙනේ (Windowing).
- "හද හොඳයි": ගල හොඳින් පිරී ඇත, ගැඹුර ඇත. බර පාඩු නොවී කපා ගත හැක.
මංචාඩි (Manchadi)
කැරට් (Carat) බර ක්රමය එන්න කලින් ලංකාවේ භාවිතා කළේ "මංචාඩි" (රතු පැහැති මදටිය ඇට) ය. අදටත් පැරණි පතල් කරුවන් ගලක බර කියන්නේ මංචාඩි වලිනි.
(දළ වශයෙන් මංචාඩි 1 = කැරට් 1.3ක් පමණ වේ, නමුත් මෙය ප්රදේශයෙන් ප්රදේශයට කුඩා වෙනස්කම් සහිතව භාවිතා වේ).
ඉල්ලම (Illama)
මෙය නිකම්ම පස් නොවේ. මැණික් රැඳී ඇති විශේෂ බොරළු තට්ටුවයි. "ඉල්ලම අහුවුණා" කියන්නේ පතලක සාර්ථකම අවස්ථාවයි. ඉල්ලමේ වර්ණය සහ ස්වභාවය අනුව ලැබෙන මැණික් වර්ගය ගැන පතල් කරුවන් අනාවැකි කියයි.
ආඳා (Aanda)
ගලක් දෙස බලන විට එහි වර්ණය හෝ දීප්තිය, ආඳෙකුගේ පිටේ ඇති ලිස්සන සුළු, දිලිසෙන ස්වභාවයට සමාන නම් එයට "ආඳා" යැයි කියයි. මෙය බොහෝ විට ගුණාත්මක බවින් අඩු හෝ වෙනත් ඛනිජ කලවම් වූ ගල් හැඳින්වීමට යොදා ගනී.
ඔබ දන්න වෙනත් වචන තියෙනවාද? ඒ ගැන දන්නා දේ පහළින් කොටාගෙන යන්න.
